Zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną 2000/60/WE zbiorniki zaporowe należy traktować jako wody odcinków silnie zmienionych rzek. W 2010 r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie prowadził badania jakości wód w zbiornikach zaporowych zgodnie z Programem Państwowego Monitoringu Środowiska województwa podkarpackiego na lata 2010-2012, zatwierdzonym przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Zmiany wprowadzone w 2010 r. do Programu zawarte zostały w Aneksie Nr 1.

Ocena jakości wód wykorzystywanych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia

Podstawa prawna oceny: rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia (Dz.U.2002.204.1728)

Przepisy ustalają trzy kategorie jakości wód powierzchniowych wykorzystywanych do celów pitnych, a kryterium podziału stanowi stopień złożoności technologii uzdatniania niezbędnej do uzyskania wody przeznaczonej do spożycia:
kategoria A1 - woda wymagająca prostego uzdatniania fizycznego, w szczególności filtracji oraz dezynfekcji,
kategoria A2 - woda wymagająca typowego uzdatniania fizycznego i chemicznego, w szczególności utleniania wstępnego, koagulacji, flokulacji, dekantacji, filtracji oraz dezynfekcji,
kategoria A3 - woda wymagająca wysokosprawnego uzdatniania fizycznego i chemicznego, w szczególności utleniania, koagulacji, flokulacji, dekantacji, filtracji, adsorpcji na węglu aktywnym oraz dezynfekcji.
Określone kategorie odzwierciedlają jakość wód przed ich uzdatnieniem.

Oceny jakości wód dokonuje się porównując pomierzone wartości wskaźników zanieczyszczeń z wartościami granicznymi określonymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska w ramach każdej kategorii jakości dla poszczególnych wskaźników jakości wody.

Badaniami objęto zbiorniki:
- Solina na rzece San,
- Besko na rzece Wisłok

Wyniki badań wskaźników fizykochemicznych, substancji szczególnie szkodliwych, wskaźników chemicznych i wskaźników mikrobiologicznych zestawione zostały dla poszczególnych punktów pomiarowo-kontrolnych na zbiornikach:
• zbiornik Solina,
• zbiornik Besko.

Badania wykazały, że wody w zbiornikach Solina i Besko odpowiadały kategorii A2, charakteryzującej wody dobrej jakości, wymagające typowego uzdatniania fizycznego
i chemicznego. Wyniki oceny spełniania wymagań ustalonych dla wód ujmowanych do zaopatrzenia ludności w wodę przedstawiono w tab. 1.

Tab. 1. Ocena jakości wód w zbiornikach zaporowych wykorzystywanych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia w 2010 r.

Ocena eutrofizacji wód w zbiornikach zaporowych za lata 2008-2010

Podstawa prawna oceny: rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 r. w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych (Dz.U.2008.162.1008)

Ustawa Prawo wodne definiuje eutrofizację jako wzbogacanie wody biogenami, w szczególności związkami azotu lub fosforu, powodującymi przyspieszony wzrost glonów oraz wyższych form życia roślinnego, w wyniku którego następują niepożądane zakłócenia biologicznych stosunków w środowisku wodnym oraz pogorszenie jakości tych wód. W warunkach normalnych jest bardzo powolnym procesem naturalnym, gdyż ze zlewni i atmosfery stale do wód dopływają substancje odżywcze. Proces ten w wyniku działalności człowieka został gwałtownie przyspieszony.

Wszystkie jednolite części wód powierzchniowych na obszarze kraju do 2015 r. uznane zostały za zagrożone eutrofizacją ze źródeł komunalnych. Po 2015 r. Polska zobowiązana jest wyznaczyć obszary wrażliwe na eutrofizację wg wymogów dyrektywy 91/271/EWG dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych.

Dopływ substancji biogennych ze źródeł punktowych i obszarowych, w tym ze źródeł komunalnych i rolniczych, które powodują eutrofizację wód, jest zagrożeniem osiągnięcia lub utrzymania dobrego stanu jednolitych części wód powierzchniowych. Jednolite części wód znajdujące się pod wpływem zwiększonej dostawy biogenów i niespełniające celów środowiskowych lub zagrożone takim ryzykiem, objęte są monitoringiem operacyjnym zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną 2000/60/WE.

Ocena stopnia eutrofizacji wód w zbiornikach zaporowych wykonana w oparciu o wyniki badań wód wykonanych w latach 2008-2010. Podstawą jest rozporządzenie w sprawie sposobu klasyfikacji jednolitych części wód powierzchniowych oraz wytyczne opracowane przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Przy ocenie uwzględnione zostały wyniki uzyskane dla elementów biologicznych i wskaźników fizykochemicznych, charakteryzujących warunki biogenne i tlenowe oraz zanieczyszczenia organiczne. Celem oceny było stwierdzenie występowania zjawiska eutrofizacji w jednolitych częściach wód powierzchniowych, bez analizy i wskazania jej źródeł (komunalnych lub rolniczych).

Ocenę eutrofizacji zbiorników zaporowych wykonano na podstawie wyników uzyskanych dla elementów biologicznych takich, jak: fitoplankton i fitobentos, a jako wskaźniki do oceny przyjęte zostały odpowiednio: wskaźnik fitoplanktonowy IFPL oraz wskaźnik okrzemkowy IO. Oceniane wskaźniki fizykochemiczne, to: BZT5, azot azotanowy, azot ogólny oraz fosfor ogólny.

Analizie poddano wyniki badań uzyskane w w 3 punktach pomiarowo-kontrolnych na zbiornikach zaporowych: Solina na Sanie oraz Besko i zbiornik Rzeszów na Wisłoku. Wyniki oceny przedstawione zostały w tab. 2.

Tab. 2. Ocena eutrofizacji wód w zbiornikach zaporowych w latach 2008-2010